کتابخانه و کتابداری
ویژهنامه MELA Notes به نوشآفرین انصاری اختصاص یافت
شمارۀ جدید نشریۀ MELA Notes، نشریۀ انجمن کتابداران خاورمیانه، در جلد ۹۷، شمارۀ ۲ (۲۰۲۶)، به نوشآفرین انصاری و فعالیتهای علمی، حرفهای و نهادی او اختصاص یافته است.
به گزارش لیزنا، این ویژهنامه با سردبیری مهمان علی بوذری و با مشارکت گروهی از پژوهشگران، ابعاد مختلف فعالیتهای علمی، حرفهای و نهادی انصاری را بررسی میکند. نوشآفرین انصاری در تاریخ فرهنگی ایران معاصر جایگاهی متمایز دارد. کارنامۀ او حوزههایی چون کتابداری، آموزش دانشگاهی، ادبیات کودکان، ترویج خواندن، ترجمه و فعالیت در نهادهای مدنی را دربر میگیرد. اهمیت این کارنامه تنها در گستردگی فعالیتهای او نیست، بلکه در پیوندهایی است که در طول چند دهه میان دانشگاه و کتابخانه، دانش تخصصی و مسئولیت اجتماعی، ادبیات کودکان و حقوق فرهنگی، و ابتکار فردی و کنش جمعی برقرار کرده است.
ویژهنامه با «زندگینامۀ نوشآفرین انصاری»، نوشتۀ مهسا صدیق، آغاز میشود. این زندگینامه مسیر زندگی و فعالیت انصاری را از تولد در شیملا و کودکی در محیطهای فرهنگی گوناگون تا تحصیل در ژنو، آشنایی با کتابداری در هند، بازگشت به ایران، تدریس در دانشگاه تهران و سالهای طولانی فعالیت در شورای کتاب کودک دنبال میکند. بخش بعدی، «کتابشناسی نوشآفرین انصاری»، که از سوی شورای کتاب کودک ایران تهیه شده است، مجموعهای گسترده از آثار منتشرشده، ترجمهها، سخنرانیها، طرحهای پژوهشی، پایاننامههای دانشگاهی تحت راهنمایی و فعالیتهای بینالمللی او را گرد آورده و تصویری از گستره و تحول فعالیت حرفهای او در طول چند دهه ارائه میکند.
در مقالۀ هانیه بختیاری با عنوان «کتابخانههای مراقبت: نوشآفرین انصاری و دموکراسی فمینیستی در کتابداری ایران»، فعالیت انصاری از دریچۀ مفهوم «مراقبت دموکراتیک» بررسی شده است. این مقاله به مسئولیت اجتماعی کتابخانه در شناخت و رفع سازوکارهای طرد و نیز نسبت میان حضور زنان در حرفۀ کتابداری و تحول ارزشها و ساختارهای این حرفه میپردازد.محبوبه خزایی، میترا صمیعی و مهرناز خراسانچی در مقالۀ «تأثیر نوشآفرین انصاری بر مشارکت فرهنگی زنان در ایران» نقش انصاری را در گسترش مشارکت فرهنگی زنان بررسی کردهاند. این پژوهش بهویژه بر اهمیت راهنمایی حرفهای، اعتماد، مدیریت مشارکتی، واگذاری مسئولیت و ایجاد محیطهای نهادی حمایتگر تأکید دارد.مقالۀلیلا(رویا)مکتبیفردباعنوان«نوشآفرن انصاری و توسعۀ کتابداری اجتماعی در ایران»، فعالیتهای او را در بستر تاریخ کتابداری نوین ایران قرار میدهد. این مقاله نشان میدهد که انصاری در کنار توجه به جنبههای تخصصی و فنی کتابداری، بر خدمات عمومی، دسترسی عادلانه و ارتباط کتابخانه با زندگی روزمرۀ مردم تأکید داشت.
علی بوذری در مقالۀ «نوشآفرین انصاری و توسعۀ کتابداری و ادبیات کودکان در ایران» مجموعۀ آثار و فعالیتهای حرفهای انصاری را در ارتباط با یکدیگر بررسی کرده است. ترجمه، آموزش دانشگاهی، پژوهش، راهنمایی پایاننامهها، فعالیتهای بینالمللی و حضور در حوزۀ ادبیات کودکان در این مقاله بهعنوان بخشهایی مرتبط از یک کارنامۀ چنددههای مطالعه شدهاند.
آخرین مقالۀ ویژهنامه، نوشتۀ پریچهر نسرینپی، با عنوان «نوشآفرین انصاری و شورای کتاب کودک ایران: نهادسازی فرهنگی، کار داوطلبانۀ سازمانیافته و منطق پایداری»، به تجربۀ شورای کتاب کودک و نقش انصاری در آن میپردازد. این مقاله چگونگی استمرار فعالیت شورا در میان تحولات سیاسی و اجتماعی، محدودیتهای مالی و تغییر نسلها را بررسی کرده و نقش دانش حرفهای، مدیریت مشارکتی، حافظۀ نهادی، کار داوطلبانه و تعهد را در پایداری این نهاد مورد توجه قرار میدهد.
در مجموع، مقالات این ویژهنامه تصویری از فعالیت نوشآفرین انصاری ارائه میکنند که فراتر از آثار و دستاوردهای فردی اوست. بخش مهمی از این کارنامه با ایجاد شبکههای انسانی و حرفهای و پیوند دادن نسلهای مختلف نویسندگان، کتابداران، پژوهشگران، دانشگاهیان و داوطلبان همراه بوده است.
برخی از همکاران انصاری، شورای کتاب کودک را در این دوره «مدرسۀ آدمسازی» توصیف کردهاند؛ فضایی که در آن افراد از راه کار جمعی، پذیرش مسئولیت و امکان ابتکار عمل تجربه میاندوختند و بسیاری از آنان بعدها فعالیت خود را در ادبیات کودکان و دیگر نهادهای فرهنگی ادامه دادند.
این ویژهنامه در مجموع میکوشد وجوه گوناگون بیش از شش دهه فعالیت علمی، آموزشی و فرهنگی نوشآفرین انصاری را در کنار یکدیگر قرار دهد؛ از آموزش کتابداری و ترویج خواندن تا ادبیات کودکان، مشارکت فرهنگی زنان، کارداوطلبانه و نهادسازی. مقالات مجموعه همچنین نشان میدهند که تأثیر این فعالیتها را باید نه فقط در آثار و مسئولیتهای حرفهای انصاری، بلکه در شکلگیری شبکههای همکاری، پرورش نسلهای بعدی و استمرار نهادهایی چون شورای کتاب کودک جستوجو کرد.مقالات این شماره با دسترسی آزاد در این آدرس قابل بازیابی است.
دیدگاه کاربران